دستهبندی مواد فعال در درمان سریع آکنه: از آنتیبیوتیکهای موضعی تا رتینوئیدهای سریعاثر
فرمولاسیونهای ضد جوش اورژانسی بر پایه ترکیباتی طراحی میشوند که بتوانند در عرض چند ساعت تا حداکثر ۴۸ ساعت، علائم التهابی را کاهش دهند. این ترکیبات را میتوان به چند دسته اصلی تقسیم کرد. نخست، آنتیبیوتیکهای موضعی مانند کلیندامایسین (۱٪) و اریترومایسین (۲٪). این عوامل با مهار سنتز پروتئین در باکتریها، به سرعت جمعیت C. acnes را کاهش میدهند. مطالعات نشان میدهند که کلیندامایسین به دلیل نفوذ بهتر به فولیکول و اثر ضدالتهابی مستقیم (مهار کموتاکسی لنفوسیتها) در ضایعات التهابی حاد مؤثرتر است. با این حال، نگرانی فزاینده درباره مقاومت باکتریایی باعث شده است که امروزه استفاده از آنتیبیوتیکهای موضعی به تنهایی کمتر توصیه شود و اغلب همراه با بنزوئیل پراکسید (BPO) یا رتینوئیدها به کار روند. دوم، بنزوئیل پراکسید (BPO) در غلظتهای ۲.۵٪ تا ۱۰٪، یک ضد میکروب اکسیداتیو قوی است که با تولید رادیکالهای آزاد اکسیژن، باکتریها را به سرعت از بین میبرد و مقاومت ایجاد نمیکند. BPO همچنین اثر کراتولیتیک ملایمی دارد و میتواند به تخلیه کومدونها کمک کند. شروع اثر آن سریع (گاهی در عرض ۵ روز) است، اما عوارضی مانند خشکی، قرمزی و حساسیت ممکن است رخ دهد. سوم، رتینوئیدهای موضعی مانند آداپالن (۰.۱٪ یا ۰.۳٪) و ترتینوئین (۰.۰۲۵٪ تا ۰.۱٪). اگرچه اثر ضدالتهابی مستقیم دارند، اما سرعت اثر آنها در مقایسه با BPO یا آنتیبیوتیکها کمتر است (معمولاً ۴ تا ۸ هفته). با این حال، فرمولاسیونهای نانو یا میکروکپسوله شده و نیز ترکیب آنها با عوامل ضدالتهابی (مانند کلیندامایسین) میتواند شروع اثر را تسریع کند. چهارم، اسید سالیسیلیک (SA) در غلظتهای ۰.۵٪ تا ۲٪، با خاصیت کراتولیتیک و ضدالتهابی، میتواند به کاهش قرمزی و تورم ضایعات کمک کند، اما اثر ضدباکتریایی مستقیم ضعیفتری دارد. پنجم، عوامل ضدالتهابی غیراستروئیدی موضعی مانند نیاسینامید (۴٪ تا ۵٪) و آزلائیک اسید (۱۵٪ تا ۲۰٪). نیاسینامید با مهار انتقال لوکوک به ضایعه و کاهش تولید سیتوکینهای پیشالتهابی، قرمزی و التهاب را به سرعت کاهش میدهد. آزلائیک اسید نیز دارای اثر ضدباکتریایی، ضدالتهابی و روشنکنندگی است و میتواند برای ضایعات التهابی همراه با هایپرپیگمانتاسیون مفید باشد. انتخاب یک محصول ضد جوش به نوع ضایعه (التهابی vs. غیرالتهابی)، پوست بیمار (حساس vs. چرب) و سرعت اثر مورد نیاز بستگی دارد.